مناسبت

انقلاب زمستانی … یلدا

انقلاب زمستانی همان شب یلدا در علم ستاره‌شناسی است. لحظه‌ای که خورشید از دید ما در زمین در بیش‌ترین فاصله زاویه‌ای خود با صفحه استوا قرار می گیرد.

در نیمکره شمالی میانگین لحظه انقلاب زمستانی (حلول زمستان) ساعت ۰۶:۰۶ به وقت ایران، روز ۱ دی ماه  است که نقطه آغاز فصل زمستان و کوتاه ترین روز سال بوده و پس از این شب، طول روزها بلندتر می‌شود.

به نقطه آغازین فصل زمستان در بسیاری از فرهنگ‌ها و تمدن‌های بشری توجه خاصی شده است تا جایی که حتی جشن ها و مراسم مذهبی بزرگی در این شب برپا می شده که شب یلدا، حنوکا و کریسمس از جمله این مراسم است.

یلدا برگرفته از واژهٔ ای سریانی به‌معنای زایش است و در ایران باستان شب یلدا را شب میلاد خدای خورشید می دانستند و باور داشتند که میترا یا همان خورشید، دوباره به زمین بازمی گردد و این ایدئولوژی دلیل انتخاب کلمه زایش(یلدا) را به خوبی معنی می کند. نام شب چله هم که مترادف شب یلداست ریشه در این دارد که در گذشته چهل روز اول زمستان را چله بزرگ و بیست روز بعد از آن را چله کوچک می نامیدند حتی ابوریحان بیرونی از جشن شب چله با نام میلاد اکبر نام برده و منظور از آن را میلاد خورشید دانسته‌ است.

شب یلدا که یکی از شب‌های مقدس در ایران از دیرباز بوده، نخستین بار  به‌صورت رسمی در تقویم ایرانیان باستان از سال ۵۰۲ قبل از میلاد و در زمان داریوش یکم به ثبت رسید.

در آن زمان که اغلب مردم به کشاورزی مشغول بودند، تغیرات آب و هوا، میزان بارندگی، گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و قرار ستارگان برایشان اهمیت ویژه ای داشت و فعالیت ها و کارهای خود را بر این مبنا برنامه ریزی می کردند.

مردمان آن زمان که زندگی ابتدایی تری داشتند، با توجه به اینکه در فصولی که روزهای بلندتری داشتند، می توانستند از روشنایی روز بیشتر بهره برده و به این باور برسند که روشنایی و روز نماد نیکی است و تاریکی شب نقطه مقابل آن.

مردم دوران باستان دریافته بودند که کوتاه‌ترین روز هر سال، آخرین روز پاییز و شب اول زمستان است و پس از آن روزها به تدریج بلندتر می‌شوند، از همین رو آنرا شب زایش خورشید (مهر) نامیده و آنرا آغاز سال قرار دادند. کریسمس مسیحیان نیز ریشه در همین اعتقاد دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *